Wat is hypo-allergeen voer eigenlijk?

Wanneer een hond jeuk, terugkerende oorproblemen of chronische darmklachten heeft en er wordt gedacht aan een voedselovergevoeligheid, wordt regelmatig hypoallergeen voer geadviseerd. Soms voor een aantal weken, maar ik zie ook honden die vervolgens jarenlang – of zelfs levenslang – op zo'n voeding blijven staan.

Wat is hypoallergeen voer eigenlijk? En als je hond het er goed op doet, betekent dat dan automatisch dat dit ook de voeding is die je hem de rest van zijn leven zou moeten geven?

• Hypo = laag
• Allergeen = een stof die een allergische reactie kan veroorzaken
• Hypoallergeen betekent dus letterlijk: minder allergeen.

Hypo-allergeen voer is voer waar ingrediënten, waarvan we weten dat dieren daar vaker op kunnen reageren met jeuk, uitgehaald zijn. Of waarvan de ingrediënten zo bewerkt zijn dat de stof die de allergische reactie opwekt ‘onschadelijk’ is geworden. Ingrediënten waar dieren sneller allergisch op reageren zijn: tarwe, mais, soja, melk, maar ook eiwitten van kip, rund, eieren bijvoorbeeld.

Gehydrolyseerd

Eiwitten zijn opgebouwd uit aminozuren die in ketens aan elkaar zitten. Bij hydrolyse worden deze eiwitten in steeds kleinere stukjes geknipt. Waarom? Omdat het immuunsysteem op bepaalde structuren van eiwitten kan reageren. Door een eiwit vergaand op te knippen, wordt de kans kleiner dat het immuunsysteem het nog als allergeen herkent.

Dat kan ontzettend handig zijn wanneer je een hond hebt die mogelijk op een voedingsmiddel reageert. Maar sta eens stil bij wat we hier eigenlijk doen.

We nemen een eiwit en bewerken dat zodanig dat het immuunsysteem er zo min mogelijk op reageert. Vervolgens verwerken we dat in een brok die bijvoorbeeld grotendeels uit zetmeelbronnen, gehydrolyseerde eiwitten, vetten en toegevoegde vitaminen en mineralen bestaat.

Als tijdelijk hulpmiddel kan ik daar wel een functie voor zien. Maar is dit werkelijk de voeding die je een hond vervolgens de rest van zijn leven wilt geven? Dat vind ik een heel andere vraag.

Even een voorbeeld

Ik heb even een bekend merk gekozen, vaak te vinden bij dierenartsen, en de ingrediënten opgezocht.

Zie hier: SAMENSTELLING: rijstmeel, gehydrolyseerd soja-eiwit isolaat, dierlijke vetten, rijst, gehydrolyseerd gevogeltelever, bietenpulp, mineralen, sojaolie, fructo-oligosacchariden, visolie, bernagieolie, tagetes meel. Eiwitbronnen: gehydrolyseerd soja-eiwit isolaat (17,6%), gehydrolyseerd gevogeltelever (5,0%). Koolhydraatbron: rijst (48,1%).

Goed om te weten: het ingrediënt dat er het meeste in zit, staat vooraan. In bovenstaande brok zit dus het meeste rijstemeel. En daarna dus gehydrolyseerde soja. Tagetes meel (ik moest het ook even opzoeken) is een kleurstof gevormd uit een plant: ‘Afrikaantje”.

Is hypo-allergeen voer gezond?

Tja, iedereen die mijn stukjes een beetje volgt weet dat ik uitga van ‘waar een dier voor gemaakt is’. Je biedt een dier wat zo goed mogelijk past bij waar het dier voor gemaakt is. Zowel voor voeding, omstandigheden, beweging enzovoort. Als je dat doet voorkom je zoveel mogelijk gezondheidsproblemen. Het spijsverteringstelsel van een hond is nog grotendeels hetzelfde als dat van de wolf.

Als je bovenstaande voorbeeld-voer bekijkt, dan zie je dat dat niet bepaald ingrediënten bevat wat een hond in de natuur zou eten. Daarnaast bevat het voer enorm veel koolhydraten. En laat dat nu net iets zijn waar een hond niet echt voor gemaakt is. Hoewel honden meer amylase (enzymen om koolhydraten af te breken) produceren dan een wolf, is een hond nog steeds niet gemaakt voor het verteren van grote hoeveelheden koolhydraten. Dat ze het kunnen afbreken (overlevingsstrategie toen de hond met de mens ging samenleven) wil nog niet zeggen dat het goed voor ze is. 

Als je een hond een keuze geeft, dan zal hij ook kiezen voor vetten en eiwitten en pas als laatste/minste voor koolhydraten, bleek ook uit een onderzoek https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpn.12794

Maar mijn hond heeft jeuk, wat nu?

Stel: een hond heeft al langere tijd jeuk. Vlooien, mijten, infecties en andere mogelijke oorzaken zijn bekeken en er ontstaat een verdenking op een voedselovergevoeligheid. Dan kun je tijdelijk een voeding geven waarop de hond naar verwachting niet reageert. Dat kan een voeding zijn met een voor de hond volledig nieuwe eiwitbron maar ook een sterk gehydrolyseerde voeding.

Verminderen of verdwijnen de klachten? Dan heb je een belangrijke aanwijzing. Maar je bent er nog niet. Want waarop reageerde die hond? Was het rund? Kip? Zuivel? Tarwe? Een bepaalde toevoeging? Een combinatie? Was voeding überhaupt de enige factor?

Wanneer je vervolgens simpelweg het hypoallergene voer blijft geven, weet je dat nog steeds niet. Je hebt dan in feite een manier gevonden om de klacht te omzeilen zonder te hebben ontdekt wat er aan de hand was. En dat is voor mij een belangrijk verschil.

Het uiteindelijke doel zou wat mij betreft moeten zijn om zoveel mogelijk te ontdekken wat die hond wel en niet verdraagt, zodat je hem daarna weer zo normaal, gevarieerd en volwaardig mogelijk kunt voeren. Een bewezen voedselovergevoeligheid kan betekenen dat je een bepaald voedingsmiddel levenslang moet vermijden. Maar: levenslang een allergeen vermijden is iets totaal anders dan levenslang hypoallergeen voer moeten eten. Dat onderscheid wordt naar mijn mening veel te weinig gemaakt.

Compleet is niet hetzelfde als optimaal

Veterinaire hypoallergene brokken zijn samengesteld om als complete voeding te kunnen worden gevoerd. Er zijn vitaminen, mineralen, essentiële vetzuren en andere noodzakelijke voedingsstoffen aan toegevoegd zodat aan de vastgestelde voedingsbehoefte wordt voldaan. Daarmee kun je zeggen: de hond krijgt alles binnen wat hij nodig heeft. Maar voor mij houdt goede voeding daar niet op.

Ik vind het nogal een verschil of voedingsstoffen afkomstig zijn uit een gevarieerde voeding met herkenbare voedingsmiddelen, of dat een sterk bewerkt product zo wordt samengesteld en aangevuld dat uiteindelijk alle noodzakelijke voedingsstoffen erin aanwezig zijn.

Vergelijk het eens met jezelf. Stel dat ik een product maak van zetmeel, gehydrolyseerd eiwit en vet en daar vervolgens precies de hoeveelheden vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen aan toevoeg die een mens volgens de normen nodig heeft. We vormen het tot een mooie reep die je dan elke dag mag eten. Dan kan dat product op papier compleet zijn. Maar zou jij daaruit concluderen dat het daarom een optimale voeding is om de rest van je leven iedere dag te eten? Ik niet. Waarom zouden we die vraag bij onze honden dan niet mogen stellen?

Uitzoeken waarop de hond reageert

Als een hypoallergene voeding rust brengt, zou ik die periode juist willen benutten om te gaan onderzoeken wat een hond wel en niet verdraagt. 

Dat kan door afzonderlijke voedingsmiddelen of eiwitbronnen opnieuw te introduceren. Reageert de hond opnieuw wanneer een bepaalde bron wordt toegevoegd en verdwijnen de klachten weer wanneer je die weglaat, dan krijg je veel waardevollere informatie.

Misschien blijkt dat je hond uitstekend tegen paard, konijn, kalkoen, ei en verschillende andere voedingsmiddelen kan, maar niet tegen rund. Waarom zou je hem dan levenslang al die andere intacte eiwitten onthouden?

Kortom

Dus om het systeem rust te geven en tussentijds uit te zoeken wat de daadwerkelijke oorzaak van de jeuk is, kan het slim zijn om een hond voor korte tijd hypo-allergeen voer te geven. Maar als je bovenstaande ingrediëntenlijst van het voorbeeld bekijkt, dan hoop ik dat je begrijpt dat het niet verstandig is om een hond de rest van zijn leven op een hypo-allergene brok te zetten zonder dat je weet wat er precies aan de hand is. 

Een betere optie vind ik om heel eenvoudig te gaan voeren en te beginnen met het voeren van rauw vlees van een enkele eiwitbron zonder toevoegingen (eliminatiedieet).

Hoe doe je dat? Begin met een voeding waarvan je zo goed mogelijk weet dat de hond de gebruikte eiwitbron (diersoort) nog niet eerder heeft gegeten (vaak is dat paard, geit of konijn). Let op dat het voer ook niet allerlei andere toevoegingen bevat (zeker geen tarwe, mais, soja, melk, eieren bijvoorbeeld). Ook vers vlees leveranciers noemen dit product vaak mono-proteïne (1 diersoort als ingrediënt) of hypoallergeen voer.
Voer die periode consequent – dus ook geen snacks, kluiven of andere producten met afwijkende eiwitten. Je moet dus strikt zijn. 

Wanneer de klachten duidelijk verminderen, volgt de interessante stap: gecontroleerd opnieuw voedingsmiddelen stap voor stap introduceren. Daarmee kun je uiteindelijk ontdekken wat de hond wel en niet verdraagt.

En kijk ook verder dan alleen de voerbak

Daar komt nog iets bij. jeuk, oorproblemen en darmklachten hebben niet automatisch één simpele oorzaak. Huid, darmen, immuunsysteem, leefomgeving, parasieten, medicatie, stress en voeding kunnen elkaar beïnvloeden. Ook de darmbarrière en samenstelling van het microbioom spelen een rol in de manier waarop het immuunsysteem met voedingsstoffen en antigenen omgaat.

Met een eliminatiedieet kun je ontdekken waar een hond op reageert, maar daarmee weet je nog niet waarom hij erop reageert.

Een voedselovergevoeligheid ontstaat niet simpelweg omdat een bepaald voedingsmiddel ‘slecht’ is. Ook de conditie van de darm en het immuunsysteem speelt een rol. De darmwand vormt normaal gesproken een belangrijke barrière tussen de inhoud van de darm en het immuunsysteem. Het microbioom, de slijmlaag en de darmwand werken daarbij nauw samen.

Wanneer die darmomgeving verstoord raakt – bijvoorbeeld door ziekte, ontsteking, medicatie, infecties, stress of veranderingen in het microbioom – kan ook de interactie tussen voedingsstoffen en het immuunsysteem veranderen. Onderzoek naar voedselallergieën laat steeds duidelijker zien dat darmbarrière, microbioom en immuuntolerantie met elkaar verbonden zijn, al weten we nog lang niet altijd wat oorzaak en wat gevolg is.

Minstens zo interessant is dus de vraag: waarom is deze hond op een voedingsmiddel gaan reageren dat het immuunsysteem normaal gesproken zou moeten kunnen tolereren?

Een eliminatiedieet kan dus een belangrijk onderdeel van de puzzel oplossen. Maar het hoeft niet het einde van de zoektocht te zijn.

Heb je een vraag of een opmerking? Laat het dan weten!

M A R J O N
Dierwaardig